Onze eigen grenzen beschermen

Grenzen. We hebben ze allemaal. We moeten zorg dragen dat we ze beschermen. Maar wat als je niet goed weet wat je grenzen zijn? Niet iedereen kan zijn of haar grenzen op tijd aanvoelen om ervoor te zorgen dat ze niet geschonden worden.

Ik ben zelf één van deze mensen. Het herkennen van mijn grenzen is erg moeilijk voor mij. De afgelopen jaren ben ik beter geworden in het herkennen van bepaalde grenzen, zoals weten wanneer ik moet stoppen met werken zodat ik niet overprikkeld raak. Hierin faal ik echter nog steeds met enkele regelmaat. Vaak merk ik pas dat ik mijn grenzen heb overschreden wanneer ik ben gestopt met werken en dan is het al te laat: ik ben overprikkeld.

Dit komt door vertraagde informatieverwerking. Vele autisten, net als andere neurodiverse mensen, herkennen dit mogelijk. Onze hersenen verwerken informatie anders dan bij neurotypische mensen. Onze filters laten vrijwel alle informatie door, wat allemaal georganiseerd moet worden. Neurotypische breinen, daarentegen, filteren informatie wanneer het binnenkomt en houden dat wat niet belangrijk is tegen. Autistische breinen werken dus niet zo. Neurotypische breinen kunnen daardoor informatie veel sneller organiseren dan onze breinen dat kunnen, waardoor neurotypische mensen sneller op de informatie kunnen reageren. Omdat onze hersenen meer informatie hebben te verwerken duurt het langer om dit te organiseren. Dit betekent dat wanneer wijzelf of iemand anders onze persoonlijke grenzen overschrijden, de informatie die naar onze hersenen wordt gestuurd verloren raakt in een berg aan andere informatie. Dit moet allemaal georganiseerd worden voordat we het kunnen begrijpen. Tegen de tijd dat het is georganiseerd en ons brein in staat is ons het signaal door te geven dat onze grenzen zijn overschreden is het vaak al te laat en is het al gebeurd. Dit is vertraagde informatieverwerking.

Hier worstel ik veel mee, vooral met betrekking tot het overschrijden van mijn grenzen door anderen. Het is niet ongewoon voor mij om me een uur later pas te realiseren dat dit is gebeurd. Ik werk hieraan maar het is erg moeilijk. Eraan werken betekent voor mij niet alleen uitzoeken hoe mijn autisme hierin een rol speelt. Het betekent ook duiken in mijn leven, mijn verleden (voor zover als ik het me kan herinneren, natuurlijk). Wat naar boven komt is pesten, in de steek gelaten worden en gebruikt worden. Ik zal beginnen met het uitleggen van de laatste. Ik ben altijd de soort persoon geweest die anderen waar mogelijk wil helpen, zelfs als het betekent dat ik mijn eigen behoeften en grenzen negeer. Anderen wil ik niet teleurstellen en ik wil dat ze me aardig vinden. Helaas zijn er mensen die misbruik maken van mensen zoals ik door te doen alsof ze vrienden zijn omdat ze iets van ons willen. Ik ben te onzeker en bang geweest om ‘nee’ te zeggen. Nu, echter, denk ik dat het zetten van grenzen me beschermd zou kunnen hebben tegen hen.

Deze ‘vrienden’ lieten me in de steek zodra ze hadden wat ze wilden. Zij waren echter niet de enigen die me in de steek lieten. Sommige mensen deden dit na jaren van vriendschap en recent gebeurde het zelfs na meer dan een decennium hechte vrienden te zijn geweest. Het doet nog steeds pijn als ik eraan denk. In sommige gevallen ben ik nooit achter de reden gekomen, terwijl anderen me uit hun leven zetten toen ik een depressie en burn-out had. Ik heb zelfs een vrienden-naar-pestkoppen ervaring gehad, waarbij mijn vriendengroep mij plotseling begon te pesten. Andere klasgenoten begonnen dat jaar hetzelfde te doen omdat ik weigerde iemand haar zin te geven ten koste van mijzelf, dus eigenlijk omdat ik een grens trok.

Deze soort situaties hebben me voorzichtiger, achterdochtiger en onzekerder gemaakt. Ik geloof dat ze belangrijke redenen zijn waarom het zo moeilijk voor mij is om grenzen te trekken en beschermen. Ze hadden me waarschijnlijk kunnen beschermen tegen gebruikt worden maar ik heb ook het gevoel dat ze deels de reden waren voor het pesten en in de steek gelaten worden.

De afgelopen maanden heb ik meegedaan aan een groepstraining die zich richt op het herkennen en beschermen van de eigen grenzen maar ook het respecteren van andermans grenzen. Ik heb al ontzettend veel geleerd maar het blijft moeilijk voor mij. Ik heb geleerd hoe goed het voelt om je eigen grenzen te beschermen en dat mensen daar dan naar luisteren en het respecteren. Er is geen goed en fout als het aankomt op waar je grenzen liggen, deze zijn erg persoonlijk en verschillend voor iedereen. Grenzen kunnen ook anders zijn van dag tot dag, afhankelijk van hoe je je voelt. Hoe dan ook, je verdiend het om je grenzen gerespecteerd te hebben door anderen. Een andere doorbraak was er deze week voor mij, toen ik mij realiseerde dat ik mezelf niet opzij hoef te zetten voor anderen. Ik mag mijn eigen ruimte innemen. Dit is heel belangrijk voor mij omdat ik altijd te veel nadenk over hoe mijn keuzes en grenzen anderen beïnvloeden en zich laten voelen. Ik ben nog steeds angstig om mijn grenzen aan te geven maar blijf tegen mezelf zeggen dat het belangrijk en oké is om te doen. Als mensen mijn grenzen niet respecteren, zijn zij misschien niet de juiste mensen voor mij. Ik moet in de eerste plaats voor mezelf zorgen.

Om mijn grenzen te leren herkennen heb ik geleerd om me te concentreren op hoe ik me voel, op wat ik voel. Vooral wat me een onaangenaam of ongemakkelijk gevoel geeft. Voor mij is het een onaangenaam gevoel dat opkomt in mijn buik dat aangeeft dat mijn grens is bereikt of overschreden.

Nog steeds vind ik het best moeilijk om mijn grenzen te herkennen en aan te geven, hoewel ik hier wel beter in ben geworden. Soms realiseer ik me pas later dat mijn grenzen zijn overschreden. Zelfs als ik het wel aanvoel vind ik het nog steeds lastig om mijn grenzen te beschermen. Dit komt door mijn onzekerheden. Het is een proces en ik blijf proberen en leren. Ik geloof in oefening baart kunst.